İzmir’in ve Türkiye’nin Rüzgarı İYTE’den Esiyor
Rüzgar enerjileri 2006 senesinden bu yana Türkiye’nin yenilenebilir enerjiler sektörüne yön veriyor; Türkiye’de en büyük yenilenebilir enerji yatırımı olmakla birlikte 15 senelik gelişimi süresince binlerce mühendis, tekniker ve uzmana iş olanağı sağladı. Kurulu rüzgar enerjileri gücümüz 2021 Mart ayı rakamlarına göre 9.3GW’a ulaşırken bunun %20’is İzmir ili sınırları içinde olduğundan dolayı şehrimize “Rüzgarlı Şehir” unvanını kazandırdı. Türkiye, şimdi 2023’te 12GW’lık bir rüzgar enerji kapasitesine ulaşmayı hedefliyor ve sektörün yatırım planlarına baktığımızda bu rakamı geçme ihtimalinin bile olduğu görünüyor.
İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, 2014 yılından itibaren yüksek lisans öğrencilerine Enerji Mühendisliği Yüksek Lisans programı çerçevesinde rüzgar enerjisi dersleri sunuyor. Dersleri, konu üzerinde 20 senedir çalışan ve rüzgar sektöründe de tanınan Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Dr. Ferhat Bingöl veriyor. Dr. Bingöl ile Türkiye’de ve dünyada rüzgar enerjilerinin durumu ve rüzgar enerjileri eğitiminin kazandırdıkları üzerine konuştuk.
Rüzgar Enerjileri sektörünü Türkiye ve Dünya geneli için değerlendirebilir misiniz?
Yenilenebilir enerjiler tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de enerji havuzuna eklenerek kazandırdığı çeşitlilik sayesinde enerji güvenliğinin sağlanmasında öne çıkan bu sebeple de tüm paydaşlarca desteklenen, hızlı büyüyen bir sektör. Rüzgar enerjileri yine dünyada olduğu gibi Türkiye’de de bu gelişmenin tam merkezinde yer alıyor. Dünyadaki büyüme önce Avrupa, sonra ABD ve Çin’in son yıllarda koyduğu hedefler yüzünden duraksamak bir yana, büyük bir ivme kazanmış durumda. Türkiye, 20 sene önce rüzgar enerjisinin geleceği görmüş ve emek sarf etmiş şirketlerin, yatırımcıların, akademisyenlerin sayesinde bu konuda geride kalmamayı başarmış bir ülke. Özellikle 2006 yılında çıkan yönetmeliğimiz sayesinde sektör hızlı gelişti şu an AB içinde ve aday ülkeler arasında 4ncü büyük kurulu güce sahibiz. Ayrıca, başarılı kapasite faktörleriyle işleyen tesislerimiz çoğunlukta, yani bu işimizi sadece yapmakla kalmayıp “iyi” yaptığımızın da bir göstergesi.
Peki, İzmir için durum nedir?
İzmir ise bu konunun Türkiye başkenti gibi. Zaten “Rüzgarlı Şehir” unvanını alalı çok oldu. Öncelikle, kurulumun %20’si İzmir il sınırları içinde ve dikkatinizi çekerim, bu 81 ile sahip bir ülkenin tek bir iline düşen oran. Bu sebeple İzmir haklı bir gurur yaşıyor. İzmir’de rüzgar enerjileri konusunda büyüme devam edecek, bunu görebiliyoruz. Büyüme sadece kurulan yeni rüzgar tarlaları olarak algılanmasın, İzmir Kalkınma Ajansı’nın “Rüzgar Enerjisi Ekosistem Haritası” başlıklı raporunu incelerseniz, İzmir neredeyse bir rüzgar türbinin her parçasını üretebilecek fabrikalara da ev sahipliği yapıyor; kanat, jeneratör, kule gibi ana aksamlar dışında gerekli tüm makine elemanlarını üretebilecek bir altyapı İzmir’de var. Bu ekosistem Türkiye’nin dört bir yanından yatırımcı, uzman, mühendisi de İzmir’e çekiyor. Benim de 2014 yılında ülkeme kesin dönüş yapmak istediğimde aklımdaki tek tercih bu sebeplerle İzmir idi. Yaklaşık 7 yıl sonra açıkça görebiliyorum ki, çok doğru bir karar vermişim.
İYTE’de rüzgar enerjileri konusunda yapılan eğitim ve araştırmalar hakkında bilgi verebilir misiniz?
İYTE’de rüzgar enerjileri konusunda çalışmalar 2000’li yılların başına kadar dayanıyor. Biliyorsunuz, üniversite sınırlarımız içinde bizim de ortağı olduğumuz 15MW kapasiteli bir rüzgar tarları var (URLA RES). Bu tesisin kurulumu sırasında İYTE projeyi desteklemiş bir üniversite. Dikkatinizi çekerim bu tarih henüz rüzgar yönetmeliğinin dahi çıkmadığı yıllar. Tabii, tesisin kurulumu ve işletmeyi geçmesi 2013 senesini buluyor çünkü belirli prosedürlerin oturtulması gerekli idi.
Rüzgar konusunda İYTE’deki çalışmalar benim ülkeye geri dönmem ile tekrar başladı. Ben rüzgar enerjileri meteorolojisi konusunda geldiğimden beri 4 AB projesinde proje yöneticisi olarak tamamladım. Bu zaman zarfında diğer bölümlerden yani farklı disiplinlerden de öğretim üyelerimiz rüzgar enerjileri konusunda projeler yürütmeye başladılar. Şu an İYTE, çoklu-bilimsel temellere dayalı rüzgar enerjileri konusunda her konuda araştırma yapabilecek kapasitede bir üniversite. Böyle bir akademik ekosistemin olması da hem başarılı öğrencilerimizi üniversitemize çekiyor hem de akademisyenler ve mezunlar olarak sektörün ilgisini çekiyoruz.
Öğrencilere İYTE’de sunduğunuz dersler ve olanaklar nelerdir?
Enerji Yüksek Lisans programı içinde, 4 adet dersimiz var. Bunlar zorunlu olan ENE510 – Rüzgar Enerjilerinin Temelleri dersi ile başlıyor. Daha sonra ENE511 – Rüzgar Enerjileri Meteorolojisi dersini almalarını tavsiye ediyoruz. Aerodinamik tasarım konusunda ENE512 – Rüzgar Türbinleri Aerodinamiği -I dersi müfredatımızda var. Bu dersten sonra sadece doktora öğrencilerine özel ENE513 – Rüzgar Türbinleri Aerodinamiği -II dersi mevcut. Bu dersleri ben veriyorum, ama rüzgar enerjileri mühendisi olmak isteyen bir öğrenci için İYTE’de birçok destekleyici ders de var. Bunlar Şehir Bölge Planlama, Çevre, İnşaat, Makine ve Malzeme bölümlerimizden alınabiliyor.
Yüksek lisans programında genelde ENE510 dersimi alıp, kariyerini bu yönde geliştirmeye karar veren öğrenciler benimle bağlantı kurup birlikte tez çalışma yapmak istediklerini söylüyorlar. Takdir edersiniz ki, tüm ilgili öğrencilerle tez yazmak mümkün değil. Tez çalışması bölümümüzde muhakkak bir akademik yayına dönüşecek ve tez öğrencisine sektörde yüksek kabiliyet sağlayacak bir çalışma olmak zorunda. Bu sebeple, öğrenciyle 1-e-1 eğitim dediğim, gerektiğinde birlikte oturup kod yazmaya kadar giden bir yöntemim var. Ben gereksinimi böyle görüyorum ve bu sebeple yüzde 100 zaman ayırabileceğim kadar öğrenciyi ilgili öğrenciler arasından seçiyorum. Zaten, ENE510 dersinde öğrenciler kendini belli ediyor.
Ayrıca, her öğrenciyi gördüğüm yetenekleri çerçevesinde doğru bir alt başlığa da yönlendirmeye çalışıyorum. Lisans eğitimlerinde edindikleri deneyimi de böylelikle rüzgar enerjilerine aktarmış oluyoruz. Ama bir alt başlık seçmek zorunlu, çünkü benim görüşüme göre uzmanlaşmak sizi başarıya götürüyor. Yani, genel resmi bildiğiniz kadar, özel bir konu da uzmanım diyebilmeniz lazım. Öğrencilere, yürüttüğüm AB projelerinde görev veriyorum, bu sayede tezleriyle bağlantılı çok uluslu çalışmalarda araştırma yapma ve mutlak bir sonuç elde etme deneyimi ve bunu hem İngilizce hem Türkçe ifade edebilme yeteneği kazanıyorlar. Tez bittiğinde, öğrenci sektörde pozitif bir üstünlüğe sahip bir yetenek ve kuvvetli bir genel bilgi ile mezun oluyor. Tez çalışması ve yapılan yayınlarda bir nevi bu yetkinliğin kazanıldığını kanıtları oluyor.
Rüzgar enerjileri sektörünün çok fazla sayıda yetişmiş, nitelikli elemana ihtiyacı var ve gerekli özelliklerle donatılmış olarak iş ararsanız işsiz kalmanız mümkün değil. Şu ana kadar 7 öğrenci ile tez çalışması tamamladım, 4 tez çalışması da devam ediyor. Tez çalışmasını birlikte tamamladığımız ve işsiz olan öğrencim yok. Bu benim çabalarımdan öte öğrencilerimin rüzgar enerji başlığına olan ilgileri ve çok çalışmalarıyla alakalı. Bir işi sevdiğiniz zaman çalışmak, öğrenmek de eğlenceye dönüşüyor. Tabii, bazı tez çalışmasına başladığım ve rüzgar enerjilerinin kendilerine göre olmadığını düşünerek başka enerji dallarına geçen, başarılı olan öğrencilerim de var. Sanırım, sevdiğiniz dalda uzmanlaşmak burada en önemli mesaj.
Sinem Değirmenci
![](https://iyte.edu.tr/wp-content/uploads/2021/04/sinem-degirmenci.jpg)
Lisans: Kimya Mühendisliği / İYTE
Y.Lisans: Çevre Mühendisliği / İYTE
Mezuniyet Tarihi: 2016
Çalıştığı Şirket: Renewatt Enerji , İzmir
Pozisyon: Proje Mühendisi
“Kimya Mühendisliği’nden mezun olduğumda yenilenebilir enerji sektöründe çalışmak istediğimi fark etmiştim, ancak kimya mühendisi olarak çalışabileceğim departmanların üretim ile sınırlı olduğunu düşünmüştüm. İYTE’de yüksek lisans yapmak, hayallerimi ve vizyonumu genişletmeme ve bana yeni bakış açıları kazandırarak seçeneklerimin yalnızca bunlarla sınırlı olmadığını anlamama katkı oldu. Farklı disiplinleri birleştirerek bir konuda uzmanlaşmayı seçmek, kendim için verdiğim iyi kararlardan biriydi. Yüksek lisans dersi olarak aldığım “Rüzgar Enerjisi”, “Enerji Ekonomisi”, “İleri Coğrafi Bilgi Sistemleri” gibi dersler ile hocalarımdan kapsamlı bilgiler edinerek çalışmak istediğim tez konusunu belirlemiş ve kariyerimin ilk adımlarını atmıştım. Bu süreçte, Ferhat Bingöl Hocam ile AB-ERANET TÜBİTAK destekli “Yarımada Yüksek Rüzgar Ölçüm Direği” projesinde Proje Asistanlığı görevinde bulunarak sektörü farklı bir alandan inceleme fırsatını yakalamıştım. “Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Çevre Etkisi ve Kapasite Analizi: Türkiye Rüzgâr Enerjileri Uygulaması” başlıklı tezim ise edindiğim bilgiler ile yürürlükteki yasaları, sivil toplum kuruluşlarının çalışmalarını ve literatür çalışmalarını bir araya getirebildiğim bir çalışma oldu. Yüksek lisans eğitimim boyunca seçtiğim tüm dersler, görev aldığım projeler, hazırladığım tez ve Danışman Hocam Ferhat Bingöl beni sektöre o kadar iyi hazırlamıştı ki mezun olduğumda ne istediğimi artık biliyordum. Bu durum, iş bulma sürecimi oldukça kolaylaştırdı. Tezimi tamamlamamın ardından sadece iki ay geçmişti ki yenilenebilir enerji alanında faaliyet gösteren şu anda çalıştığım şirkette uygun bir pozisyon buldum. Yaklaşık dört yıldır aynı şirkette çalışıyorum.
Şirket Hakkında: http://renewatt.com.tr/
Navila Rahman Nadi
![](https://iyte.edu.tr/wp-content/uploads/2021/04/Navila-Rahman-Nadi.jpg)
Lisans: Elektrik Mühendisliği / Bangladeş Üniversitesi
Y.Lisans: Enerji Mühendisliği / İYTE
Mezuniyet Tarihi: 2016
Çalıştığı Şirket: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü, Independent University, Bangladeş
Pozisyon: Akademisyen
“Lisans eğitimimi tamamladıktan sonra, İYTE’de Enerji Sistemleri alanında yüksek lisans yapmak üzere Türkiye Hükümeti Burslusu olarak seçildim. Eğitimim sırasında, rüzgâr enerjisinin daha da geliştirilmesi için Bangladeş, Bengal Körfezi’nde uygun bir açık deniz konumu elde etmeye ve tahmin etmeye odaklanan “Uydu Rüzgar Ölçümlü Bengal Körfezi Rüzgar Atlası” başlıklı bir tez çalışmasına devam ettim. Tez çalışmam üzerinde çalışırken Ferhat hocamın yardımlarıyla Danimarka’yı ziyaret etme ve “Danimarka Teknik Üniversitesi (DTU)” Rüzgar Enerjisi Bölümü ile ortak çalışma fırsatı buldum. Aralık 2016’da yüksek lisans eğitimimi tamamladıktan sonra görev yapmak üzere ülkeme döndüm ve mezun olduğum okulda okutman olarak seçildim. Burada, Enerji Santrali Mühendisliği, Makine Mühendisliği Dersleri dersleri veriyorum. “
Şirket Hakkında: http://www.iub.edu.bd/
Mustafa Yıldız
![](https://iyte.edu.tr/wp-content/uploads/2021/04/Mustafa-Yıldız.jpg)
Lisans: Makine Mühendisliği / Ege Üniversitesi
Y.Lisans: Enerji Mühendisliği / İYTE
Mezuniyet Tarihi: 2017
Çalıştığı Şirket: Kontek Enerji, İzmir
Pozisyon: İş Geliştirme Müdürü – Yurtdışı ve Kilit Hesaplar
“Ege Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümünden mezun olmadan, ileride yer almak istediğim sektörün “Yenilenebilir Enerji” özellikle de “Rüzgar” alanı olduğu düşündüğüm için bu alanda uzman kadrosu olduğunu öğrendiğim İYTE Enerji Mühendisliği bölümünde Yüksek Lisans eğitimi almak istedim. Burada yollarımız tez danışmanım Ferhat Bingöl ile kesişti ve beni Rüzgar+Güneş Hibrit sistemler üzeri çalışmam ile ilgili yönlendirdi. Enerjinin ısıtma-soğutma alanında çalışırken, devam eden Yüksek Lisans eğitimim sayesinde, bu alana olan inancım ve isteğimi kanıtlayarak dünyanın en büyük bağımsız danışmanlık firması olan DNV bünyesinde, Rüzgar Enerjisi Analisti olarak çalışmaya başladım. DNV’de 2 buçuk yıl çalıştıktan sonra, diğer alanlarda hem teknik hem de idari görevler alabilmek adına güneş enerjisi alanında anahtar teslim mühendislik ve kurulum hizmetleri sağlayan Kontek Enerji’ye yurtdışı projelerden sorumlu Kıdemli İş Geliştirme Mühendisi olarak geçiş yaptım. Bugün, Kontek Enerji’de yurtdışı sorumluluklarım devam etmekle birlikte, güncel mevzuatlar ile Türkiye’de önü açılan “Hibrit” projelerden de sorumlu İş Geliştirme Yöneticisi olarak çalışma hayatıma devam ediyorum. Sadece akademik gelecek değil, aynı zamanda sürekli gelişmekte olan yenilenebilir enerji piyasasının ihtiyaçlarını da göz önüne alarak beni yönlendiren danışmanım Ferhat Bingöl’ün de katkıları ile doğru adımlar atarak önce rüzgar, sonra güneş enerjisi temellerini öğrenerek, kişiliğim ile tecrübelerimi yüksek lisansımın tam karşılığı olan hibrit enerji alanında birleştirmiş olarak iş hayatıma devam ediyorum”
Şirket Hakkında: https://kontekenerji.com.tr/
Faruk TUNA
![](https://iyte.edu.tr/wp-content/uploads/2021/04/Faruk-TUNA.jpg)
Lisans: Makine Mühendisliği / Ege Üniversitesi
Y.Lisans: Enerji Mühendisliği / İYTE
Mezuniyet Tarihi: 2018
Çalıştığı Şirket: İYTE, Çevre Mühendisliği Bölümü
Pozisyon: Araştırma Görevlisi, Doktora Öğrencisi
Yenilenebilir ve sürdürülebilir enerji teknolojileri, enerji kaynakları kullanımı gibi konulara geçmişten beri ilgiliyim. Rüzgar enerjileri konusunda ise derin bir bilgi sahibi olmak, kendimi geliştirmek istedim. Araştırmalarım sonucunda İYTE Enerji Sistemleri Mühendisliğinin bu alanda önde oluşunu ve de en doğru yer olduğunu gördüm. Yüksek Lisans tezimde ise Türkiye’de akademik olarak ilk kez kurulmuş 101m meteorolojik ölçüm direği kullanarak aldığımız çıktılar ile oldukça başarılı bir çalışma yaptık. Bu açıdan İYTE’ nin beni oldukça ileri noktalara taşıdığını düşünüyorum. Bugün hala bu sebeple üniversitemde çalışmalara Doktora derecesi için devam ediyor ve kendimi geliştirmeye çalışıyorum.
Şirket Hakkında: https://www.iyte.edu.tr
Ali Hassan
![](https://iyte.edu.tr/wp-content/uploads/2021/04/Ali-Hassan.jpg)
Lisans: Elektrik Mühendisliği / Taxila Üniversitesi
Y.Lisans: Enerji Mühendisliği / İYTE
Mezuniyet Tarihi: 2019
Çalıştığı Şirket: COMSATS Islamabad Üniversitesi, Pakistan
Pozisyon: Akademisyen
“Türkiye’deki enerji programları arasında en iyi akademisyenlerden bazılarına sahip olduğu için için İYTE Enerji Mühendisliği yüksek lisans programında okumayı seçtim. Deneyimim çok iyiydi diyebilirim. İYTE’deki genel ortam öğrenmeye çok yardımcı olacak bir yapıya sahip. Enstitünün deniz kenarındaki konumu da olması da çok yardımcı oluyor. İYTE’de aldığım derece, COMSATS Üniversitesi, İslamabad, Pakistan’a akademisyen olarak katılmama yardımcı oldu ve o zamandan beri üniversitede son bir yıldır da ek olarak yeni kurulan bir enerji merkezinin parçasıyım.”
Şirket Hakkında: https://www.comsats.edu.pk/
Erdem Demir
![](https://iyte.edu.tr/wp-content/uploads/2021/04/Erdem-Demir.jpg)
Lisans: Fizik Mühendisliği / Hacettepe Üniversitesi
Y.Lisans: Enerji Mühendisliği / İYTE
Mezuniyet Tarihi: 2020
Çalıştığı Şirket: UL Renewables, İzmir
Pozisyon: Mühendis
“Rüzgar sektörüne, lisans stajımı bu alanda yapmam üzerine girdim ve lisansımı bitirdikten sonra IYTE’de yüksek lisansıma başladım. Sektöre tekrar döndüğümde IYTE de kazandıklarımla sektöre bakışım tamamen değişti. Elde ettiğim akademik bilginin de katkısıyla yaptığım işlerde ve karşılaştığım sorunlara yaklaşımım ile fark yarattığıma inanıyorum.”
Şirket Hakkında: https://aws-dewi.ul.com/
Yüksel Kalay
![](https://iyte.edu.tr/wp-content/uploads/2021/04/Yüksel-Kalay.jpg)
Lisans: Meteoroloji Mühendisliği / İTÜ
Y.Lisans: Enerji Mühendisliği / İYTE
Mezuniyet Tarihi: 2021
Çalıştığı Şirket: TRACTEBEL Engineering, İzmir
Pozisyon: Renewables Analyst
“Lisans eğitimim süresince İstanbul Teknik Üniversitesi Meteoroloji Mühendisliği bölümünde eğitim aldım. Eğitim süresince hep aklımda olan ve zaman içerisinde ilgi odağım haline gelen rüzgar enerjisi üzerine kendimi geliştirmek için çabaladım. Üniversitelerin teknik bilgiler dışında pratik bilgiler de sunabildiği noktasında endişelerim vardı, lisans eğitimimi tamamladıktan sonra çalışmaya başlayıp, bir işe detaylıca odaklanmadan önce yüksek lisans eğitimi alma fikrinde değildim. İzmir Yüksek Teknolojisi Enstitüsü tam da bu konuda fikrimin değişmesine sebep oldu. İYTE Enerji Sistemleri Mühendisliği’nde yalnızca derslere katılmak dışında, pratikte de gelişebileceğim projelerde yer aldım. Dr.Öğr. Üyesi Ferhat Bingöl’ün desteğiyle Küçük Rüzgar Türbinlerinin Optimizasyonu ve Market Promosyonu TÜBİTAK projesine yaklaşık 2 yıl kadar katkıda bulunma şansım oldu. Hemen ardından, yaklaşık 1 yılı aşkın bir süre DNV GL firmasında proje geliştirme departmanında, yarı zamanlı rüzgar enerji analisti olarak çalıştım. Şu an TRACTEBEL Engineering firmasında yenilenebilir enerji analisti olarak görevime devam etmekteyim. Sizler de rüzgar enerjisi konusunda çalışmaya heyecanlı ve istekliyseniz İYTE Enerji Sistemleri Mühendisliği’nin bir parçası olmaktan memnuniyet duyacağınıza eminim.”
Şirket Hakkında: https://tractebel-engie.com/en